۱۳۹۶ تیر ۱۵, پنجشنبه

تیر و روز تیر و تیرگان: در زنجیری از سروده ها


فرشته را ز حلاوت دهان پر آب شود/ چو  از حرارت می‌، دلبرم لبان لیسد
روان ز دیدهٔ افلاکیان شود جیحون/ نصال "تیرت"+ اگر قبضهٔ کمان لیسد: رودکی
+ نصال تیر = پیکان تیر، بخش تیز و انتهایی تیر
*
چو "آرش" که بردی به فرسنگ " تیر " / چو پیروزگر "قارن" شیر گیر...: فردوسی
*
در ادبـيات ايران، نمونه هاي زيادي را مي توان يافت که نشان دهنده تيرماه در فصل خزان بوده است از جمله:
بهار و تموز و زمستان و تير/ نيا سود هرگز يل شيرگير ( فردوسي )
اگر به تيرمه از جامه بـيش بايد تير/ چرا برهنه شود بوستان چو آيد تير( عنصري )  
گهي نو بهار آيد و گاه تير/ جوان است گيتي گه و گاه پـير( اسدي )
*
ای یوسف آخر سوی این یعقوب نابینا بیا/ ای عیسی پنهان شده بر طارم مینا بیا
از هجر روزم قیر شد دل چون کمان بد تیر شد
یعقوب مسکین پیر شد ای یوسف برنا بیا...: مولوی
*
هنگام صبوح ای صنم فرخ پی/ برساز ترانه‌ای و پیش‌آور می
کافکند بخاک صد هزاران جم و کی/ این آمدن " تیر" مه و رفتن "دی": حکیم عمر خیام
*
کمان سخت که داد آن لطیف بازو را/ که تیر غمزه تمامست صید آهو را
هزار صید دلت پیش تیر بازآید/ بدین صفت که تو داری کمان ابرو را...: سعدی
*
ابروی دوست کی شود دستکش خیال من/ کس نزد‌ست از این کمان تیر مراد بر هدف
چند به ناز پرورم مهر بتان سنگ دل/ یاد پدر نمی‌کنند این پسران ناخلف...: حافظ
*
ای نگار تیربالا،  روز تیر/ خیز و جام باده ده، بر لحن زیر: مسعود سعد سلمان
*
به روز تير و مه تير، عزم شادي کن/ که از سپهر، ترا فتح و نصرت آمد تير: شمس الدین محمد شمس فخری اصفهانی (شمس فخری)
 *
بوالعجب هنگامه ای خلق جهان آراستند/ طرفه جشنی جانفزا پیر و جوان آراستند
تا ز تنشان روح نگریزد ز شادی در عروق/ رشته‌ها هر یک ز بهر حبس جان آراستند...
یا فکند آرش‌ کمانی تیری از آمل به مرو
کز طرف فرخنده جشنی تیرگان آراستند...: قاآنی
*
چون زور کمان در بر و دوش تو رسد/ تیرش به لب چشمهٔ نوش تو رسد
گوئی زهش از حدیث من تافته‌اند/ زیرا که به صد حیله به گوش تو رسد: مهستی گنجوی
*
همگی کودکان مهد منند/ تیر و اسفند و بهمن و مرداد
گه روم، آسیا بگردانم/ گه بخرمن و زم، زمان حصاد...: پروین اعتصامی
*
فروردین روز، ستایش فروهر پاکان و اشویان کن تا خشنودتر شوند
اردیبهشت روز، به آتشگاه شو/ خورداد روز، جوی کن
تیر روز، کودک به تیراندازی و نبرد و سواری آموختن فرست‌
امرداد روز، دار و درخت نشان‌/ شهریور روز، شاد باش‌...: ملک ‌الشعرای بهار
*
با رنگ و بویت ای گل، گل رنگ و بو ندارد/ با لعلت آب حیوان، آبی به جو ندارد
از عشق من به هر سو، در شهر گفتگویی ست/ من عاشق تو هستم، این گفتگو ندارد
جز وصف پیش رویت، در پشت سر نگویم/ رو کن به هر که خواهی، گل پشت و رو ندارد
گر آرزوی وصلش، پیرم کند مکن عیب/ عیب است از جوانی، کاین آرزو ندارد
سوزن ز تیر مژگان، وز تار زلف نخ کن/ هر چند رخنهٔ دل، تاب رفو ندارد...: شهریار
*
بر فصل_ شاد_ زندگی_ ما ، دریغ باد
زیرا، بسان_ تیر شهاب آمد و گذشت

شوق و نشاط بود و طرب در سرای ما
آن عصر خوش، به شتاب آمد و گذشت
دکتر منوچهر سعادت نوری
*
همچنین نگاه کنید به
جشن تیرگان در سرزمین نیاکان آریایی: تارنمای گزیده ای از نوشتارها 
مجموعه‌ ی گٔل غنچه‌ های پندار
http://saadatnoury.blogspot.ca/2017/07/blog-post_6.html